Style & Heritage Director Pierre Rainero bewaakt en belicht het rijke erfgoed binnen het prestigieuze Franse juwelenhuis Cartier. Rainero staat bekend om zijn diepgaande kennis van design, geschiedenis en vakmanschap, en speelt een cruciale rol in het verbinden van Cartier’s verleden met het heden. Met zijn visie benadrukt hij niet alleen de esthetische waarde van Cartier’s ontwerpen, maar ook hun culturele en historische betekenis. Dankzij zijn werk blijft Cartier wereldwijd erkend als symbool van luxe, innovatie en tijdloze elegantie, waarbij traditie en moderniteit naadloos samenkomen in elk stuk dat het huis creëert. We spraken de bijzonder sympathieke Pierre tijdens de prestigieuze Watches and Wonders-fair in Genève.

Cartier balanceert rijk erfgoed met innovatie. Hoe bepaal je welke historische elementen essentieel zijn om te behouden en waar je veranderingen, of zelfs radicale veranderingen, kunt aanbrengen?
‘Dat is een kwestie van principes binnen Cartier. De principes die onze visie structureren qua stijl, proportie en volume. Esthetiek is belangrijk, maar er is ook een andere kant die volledig verbonden is met onze visie. Namelijk de rol die elk design dat we creëren speelt in het leven van onze klanten. We hebben een visie op de relatie tussen het juweel of horloge en de drager. Het is een kwestie van elegantie. Elegantie is natuurlijk een subjectief begrip, maar bij Cartier begint elegantie met een item dat prettig is om te dragen, dat geen belemmering mag vormen en perfect aanvoelt op het deel van het lichaam waar het gedragen wordt, daar zijn wij binnen Cartier door geobsedeerd. Deze principes blijven bestaan, ongeacht het creatieve werk dat we doen. En ten tweede heeft elk design binnen dat overkoepelende principe zijn eigen logica. Dus voor een Tank-horloge bijvoorbeeld is de logica de twee parallelle lijnen van metaal die de twee delen van de band verbinden. Dat zullen we nooit veranderen. Als ik het over de Santos heb, dan is de Santos allereerst een vierkant met afgeronde hoeken. Het feit dat de kast – en dat was destijds een innovatie van de Santos – het onderdeel bevat waarmee de armband aan de kast bevestigd kan worden, is de innovatie die de Santos in 1904 introduceerde. Daarom staat Cartier bekend als de uitvinder van het eerste horloge dat om de pols gedragen kon worden, vanwege die innovatie van een kast die het onderdeel bevat. En dit is essentieel. Dus als we aan de Santos werken, zullen we dat onderdeel nooit veranderen. Elk item heeft zijn eigen logica binnen de algemene principes van Cartier. En binnen dat kader hebben we alle mogelijkheden.’ 

Wat is jouw eerste herinnering aan Cartier, of je eerste ontmoeting ermee, en wat was de indruk die je ervan kreeg?
‘Ik was een jaar of achttien en student. Ik kreeg de kans om via een vriend van mij een coutureshow voor mannen bij te wonen. Achteraf was dit op het adres van het eerste kantoor van Louis Cartier zelf. Maar dat wist ik toen natuurlijk niet. Voor me zat een journalist aantekeningen te maken met een heel intrigerende pen. De pen was goudkleurig, het was de ovale pen van Cartier die slechts een of twee jaar eerder was ontworpen. Ik was gefascineerd door die pen met de drie gouden ringen bovenop en ontdekte dat het een Cartier-pen was. Dat was dus letterlijk mijn eerste kennismaking met een Cartier-product. Een paar jaar later, toen ik bij Cartier kwam werken, ontdekte ik er meer van!’

‘Elegantie is natuurlijk een subjectief begrip, maar bij Cartier begint elegantie met een item dat prettig is om te dragen, dat geen belemmering mag vormen en perfect aanvoelt op het deel van het lichaam waar het gedragen wordt’

In een tijdperk dat gedomineerd wordt door digitale cultuur en de bijbehorende snelheid, hoe vertaal je het concept van tijdloze elegantie naar de jongere generaties die wellicht andere waarden hebben?
‘Wij hebben onze eigen opvatting, die we als basis beschouwen, omdat ik denk dat ieder mens zijn of haar eigen persoonlijkheid heeft. Voor mij is dit wederom subjectief. Elegantie is voor mij verbonden met authenticiteit. Als je jezelf bent, straal je uiteindelijk elegantie uit. Het is dus meer een idee van authenticiteit en trouw zijn aan jezelf dat dat idee van elegantie overbrengt. Voor Cartier geldt, zoals ik al zei, dat het Cartier-item perfect op je moet passen. Dat is het minst dat we kunnen doen. En dit is volledig verbonden met onze cultuur als juwelier. En ik denk dat – als we het hebben over authenticiteit – we aan onze kant ook proberen volledig onszelf te zijn in wat we creëren, trouw aan onze principes en onze visie op esthetiek. We moedigen onze klanten ook aan om zich vrij te voelen om zich te uiten door middel van hun keuzes. Als we dat kunnen bewerkstelligen, denk ik dat we een succes zou zijn. Maar om het over te brengen, weet je, dat doe je door uit te leggen, te praten, te laten zien. We hebben vele generaties die zij aan zij werken, omdat het heel erg belangrijk is dat toekomstige generaties dezelfde cultuur delen en in staat zijn om die cultuur zelf door te geven aan de toekomstige generaties. En de grens tussen kunst en design vervaagt misschien een beetje.’

Hoe zie je de rol van Cartier in dit opzicht, met kunst en design, en welke verantwoordelijkheid heeft het merk als belangrijke culturele speler?
‘Vanaf het begin heeft Cartier de wil gehad om deel te nemen aan de wereld van artistieke creaties. In de jaren twintig stonden de gebroeders Cartier aan het hoofd, de eerste generatie van de familie, en de drie broers die aan het hoofd stonden van Cartier werden door de pers “kunstenaarskooplieden” genoemd, omdat we natuurlijk per definitie een commercieel bedrijf zijn, maar we zijn ook volledig bezig met de artistieke dimensie van wat we doen. En we hebben dezelfde doelstellingen wat betreft originaliteit. Dus alles moet anders, origineel en relevant zijn. Relevant op vele manieren omdat we actief zijn in de toegepaste kunst, dus relevant voor de mensen, denk ik. Want we vinden altijd dat een Cartier-design – natuurlijk volgens onze eigen regels en visie – mooi moet zijn, maar tegelijkertijd ook gedragen moet kunnen worden. Ik denk dat als een design alleen maar mooi is, het een mislukking is. Als mensen het niet in hun leven kunnen integreren, betekent dat dat we niet geslaagd zijn. Daarom zijn we geobsedeerd door het idee om tegelijkertijd een artistieke dimensie toe te voegen en ervoor te zorgen dat onze items deel uitmaken van het leven van onze klanten. Dit is essentieel en het is de visie van de oprichters sinds het begin van de twintigste eeuw. We proberen trouw te blijven aan hun visie en op die manier verder te werken.’

Cartier positioneert zich sterk op erfgoed. Kun je een concreet voorbeeld geven van een moment waarop je bewust besloot om niet te innoveren, en waarom niet?
‘Sterker nog, we innoveren altijd. Zoals bij het net gepresenteerde Santos-Dumont-horloge. Als je deze vergelijkt met het origineel, vooral die van de koning van Nepal die dezelfde platina armband om zijn horloge had als deze, dan zie je innovatie omdat onze kwaliteitsnormen nu heel anders zijn. Het vintage horloge was heel erg fragiel. Tegenwoordig in de nieuwe levensstijl zouden mensen zo’n fragiel horloge niet meer dragen, omdat het niet past bij hun levensstijl. Dus moesten we alles volledig herzien: de bevestiging van de armband, het ontwerp van de kast, het uurwerk zelf, de waterdichtheid – tot op zekere hoogte –, echt alles. Ook de kwetsbaarheid van de wijzerplaat is nu geen probleem meer. We innoveren per definitie, omdat mensen evolueren. We evolueren en zelfs als de esthetiek bij het origineel zou blijven, is de innovatie er wel degelijk.’

Als bewaker van het imago, de stijl en het erfgoed van Cartier, hoe ga je om met momenten waarop commerciële druk mogelijk botst met esthetische of historische integriteit?
‘Bij Cartier doen we geen concessies. We proberen voor elk item dat we creëren een bepaalde mate van integriteit te behouden. Dat betekent dat een item dat is ontworpen om te corresponderen met een bepaald niveau van kostbaarheid, dat niveau behoudt. Als we een ander prijsniveau willen bieden, dan zal het ontwerp conform een ​​ander soort integriteit zijn. We zullen dus met andere materialen werken, maar het zal geen afzwakking zijn van iets dat we op een totaal andere manier hebben ontworpen. Het betekent bijvoorbeeld dat we horloges hebben die volledig van staal zijn gemaakt, maar op dezelfde manier zijn ontworpen als de massief gouden versie ervan. Deze zijn toegankelijker voor de consument dan de massief gouden horloges. Het item zal relevant blijven voor het prijsniveau. Bij Cartier is het een obsessie om waarde te leveren aan onze klanten. Het is altijd dezelfde zorg, dus we zullen nooit iets afwaarderen omwille van een meer commercieel voordeel. Dat is ook verbonden met het idee van vertrouwen. Een bedrijf zoals het onze, in een branche zoals de onze, is volledig gebaseerd op vertrouwen. En als Cartier Cartier is, is dat te danken aan de kwaliteit en het vertrouwen dat jaar na jaar is opgebouwd.’

Van de gepresenteerde noviteiten, welke is jouw favoriet?
‘Ik vind de Santos met metalen band erg mooi. Niet alleen omdat ik hem esthetisch gezien erg goed vind, maar ook omdat ik er persoonlijk heel blij mee ben en trots op ben. Want vooral nadat Cartier in ’78 met een Santos-horloge met metalen band kwam, bestond er in de markt het idee dat een metalen band in principe geschikt is voor sportieve, elegante horloges. Met de Santos van dit jaar laten we zien dat een metalen band ook thuishoort bij zeer elegante en verfijnde horloges. Dus ik denk dat dit voor mij een sterk statement is van Cartier om te laten zien dat er een plek is voor zo’n horloge, en persoonlijk ben ik daar erg gevoelig voor. Het is het resultaat van vakmanschap, waar uren aan gewerkt wordt en waar we detail en comfort hebben bereikt.’ 

Headerfoto © Jean-François Robert