Branderige ogen, een vermoeid gevoel of juist tranende ogen: droge ogen kunnen behoorlijk vervelend zijn. Zeker nu de dagen korter worden, we meer tijd binnen doorbrengen en de verwarming weer aangaat. Ook schermtijd en hormonale veranderingen kunnen een rol spelen. Uit Nederlands bevolkingsonderzoek blijkt dat ongeveer één op de vijf vrouwen de diagnose dry eye disease (DED) krijgt, tegenover ongeveer één op de dertien mannen. Optometrist Farah Amara legt uit waar droge ogen vandaan komen en wat je zelf kunt doen om klachten te verminderen.

Bij droge ogen denken we al snel aan te weinig tranen. Toch ligt de oorzaak niet altijd bij de hoeveelheid traanvocht. Ook de kwaliteit van de traanfilm speelt een belangrijke rol. Dit dunne laagje bedekt het oogoppervlak, houdt de ogen vochtig en beschermt ze tegen invloeden van buitenaf.

Volgens Farah Amara, optometrist bij Specsavers, bestaat de traanfilm uit verschillende lagen die samen het oogoppervlak gezond houden. De buitenste, vetachtige laag voorkomt dat het traanvocht te snel verdampt. Wanneer deze laag niet goed functioneert, kunnen de ogen uitdrogen en ontstaan klachten als een branderig gevoel, irritatie of vermoeidheid.

Opvallend genoeg kunnen droge ogen ook juist tranen veroorzaken. Het oog reageert op irritatie door extra waterig traanvocht aan te maken. Omdat de klachten vaak geleidelijk ontstaan, hebben we bovendien niet altijd direct door dat droge ogen de boosdoener zijn.

Van schermtijd tot de verwarming
Onze dagelijkse gewoonten hebben meer invloed op onze ogen dan we misschien denken. Tijdens het kijken naar een scherm knipperen we minder vaak en minder volledig. Daardoor wordt het oogoppervlak minder goed bevochtigd en kan het traanvocht sneller verdampen.

Ook de overgang van de seizoenen kan merkbaar zijn. Wind, airconditioning en droge lucht binnenshuis kunnen de klachten verergeren. Vooral in de herfst en winter, wanneer de verwarming vaker aanstaat, kunnen onze ogen sneller droog of geïrriteerd aanvoelen.

Daarnaast kunnen hormonale veranderingen invloed hebben op de ogen. Tijdens de overgang kunnen veranderingen in de werking van de kliertjes in de oogleden bijvoorbeeld bijdragen aan droge-ogenklachten. De combinatie van verschillende factoren maakt dat de klachten per persoon kunnen verschillen.

Zo geef je je ogen wat extra aandacht

Gelukkig kun je zelf een aantal dingen doen om droge ogen te helpen voorkomen of de klachten te verminderen.

1. Knipper bewust
Uren achter een laptop of telefoon doorbrengen? Neem regelmatig een korte pauze en probeer bewust volledig te knipperen. Zo help je de traanfilm zich opnieuw over het oogoppervlak te verspreiden.

2. Kijk regelmatig in de verte
Geef je ogen tussendoor rust door even weg te kijken van je scherm. De bekende 20-20-20-regel is een handig geheugensteuntje: kijk na iedere twintig minuten schermtijd twintig seconden naar iets op ongeveer zes meter afstand. Breng daarnaast dagelijks tijd buiten door.

3. Let op het binnenklimaat
Droge lucht kan oogklachten verergeren. Probeer daarom de luchtvochtigheid in huis op peil te houden en voorkom dat warme lucht rechtstreeks in je gezicht blaast. Een luchtbevochtiger kan helpen wanneer de lucht binnenshuis erg droog is.

4. Kies oogdruppels die bij je passen
Oogdruppels zijn er in verschillende soorten en samenstellingen. Welke variant geschikt is, hangt onder meer af van de oorzaak van de klachten. Laat je daarom adviseren door een optometrist of opticien voordat je een product kiest.

5. Laat je ogen controleren
Heb je regelmatig last van branderige, rode of geïrriteerde ogen? Laat dan onderzoeken wat er aan de hand is. Tijdens een ooggezondheidsonderzoek kan worden gekeken naar de traanfilm en de gezondheid van het oogoppervlak. Zo kan gerichter worden gezocht naar een passende oplossing. Draag je contactlenzen en ervaar je klachten, bespreek dan ook of je lenzen nog geschikt zijn.

Droge ogen lijken misschien een klein ongemak, maar kunnen behoorlijk veel invloed hebben op je dagelijkse comfort. Door bewust met schermtijd om te gaan, aandacht te besteden aan het binnenklimaat en terugkerende klachten serieus te nemen, kun je je ogen al een handje helpen. Blijven de klachten aanhouden of worden ze erger, laat je ogen dan beoordelen door een deskundige.

Bron: Vehof et al. (2022), bevolkingsstudie onder circa 90.000 mensen.

LEES OOK: 5 weetjes over kou, comfort en koude handen